Je tablet meldt dat de opslag vol is, dus je opent Instellingen, bekijkt de lijst met apps en verwijdert de paar grootste. Een paar weken later is de ruimte toch weer op. Dat is geen inbeelding: het opslagoverzicht op zowel iPad als Android laat bewust niet alles zien. Caches, systeemdata en halfverwijderde appresten tellen vaak niet mee in wat je daar afleest. Dit artikel laat zien wat je wel ziet, wat je mist, en vooral wat je met rust laat.
Check dit eerst: je opslagoverzicht klopt niet helemaal
Op een iPad ga je naar Instellingen, Algemeen, iPad-opslag voor een lijst van apps gesorteerd op grootte. Op Android open je Instellingen, Opslag voor vergelijkbare categorieën: apps, foto’s en video’s, en een restcategorie. Zover is het bekend terrein.
Minder bekend: Apple zegt zelf, in de eigen uitleg over opslag controleren, dat gecachte en tijdelijke data soms niet meetellen als opslaggebruik in die lijst per app. Je ziet dus een getal naast elke app, maar dat getal is niet per definitie het complete verhaal. Een app die 200 MB toont, kan in werkelijkheid meer ruimte vasthouden in caches die ergens anders worden geteld. Dat verklaart voor een groot deel waarom het overzicht en de werkelijkheid uit elkaar lopen. Apple adviseert in dezelfde uitleg om altijd minstens 1 GB vrije opslag over te houden; kom je daar structureel onder, dan merk je dat ook aan trager reagerende apps.
De categorie die niemand uitlegt: Systeemgegevens of Overig
Scroll je op een iPad helemaal naar onder in het opslagoverzicht, dan staat daar een categorie Systeemgegevens of Overig, vaak groter dan je zou verwachten. Volgens Apple’s eigen uitleg bestaat die categorie uit niet-verwijderbare mobiele assets: Siri-stemmen, lettertypen, woordenboeken, de Spotlight-index, niet-verwijderbare logs en caches, en systeemdata zoals de Keychain en de CloudKit-database.
Het punt is: je kunt deze categorie niet aantikken en op “verwijderen” drukken, die knop bestaat niet. De enige indirecte routes zijn het legen van app-caches (bijvoorbeeld via Instellingen, Safari, “Wis geschiedenis en websitedata”) en het verwijderen en opnieuw installeren van grote apps, waarmee hun aandeel in die systeemdata meestal verdwijnt. Op Android heet deze categorie meestal gewoon “Overig” of “Systeem”, met in de praktijk dezelfde boodschap: het is geen los bestand dat je kunt wissen, het is een optelsom van kleine technische restjes.
Cache wissen is niet hetzelfde als opslag wissen
Op Android kom je bij elke app twee knoppen tegen die niet hetzelfde doen, en de verwarring daarover is precies waar mensen per ongeluk data verliezen. Cache wissen verwijdert, volgens Google’s eigen hulppagina over opslag vrijmaken, alleen tijdelijke bestanden. Veilig, er verdwijnt geen persoonlijke data mee. Hooguit laadt de app de eerste keer erna iets trager, omdat hij zijn cache opnieuw moet opbouwen.
Opslag wissen is een heel ander verhaal: dat verwijdert alle app-data permanent, inclusief instellingen, inlogstatus en lokaal opgeslagen voortgang. Je bent na deze stap meestal uitgelogd en begint met een app die aanvoelt als net geïnstalleerd. Twijfel je welke knop je moet hebben, kies dan altijd voor cache wissen. Dat levert minder ruimte op dan opslag wissen, maar je verliest er niets mee.
Foto’s en video’s: de grootste ruimtevreter, met een addertje
Foto’s en video’s nemen op vrijwel elke tablet het grootste deel van de opslag in, en de meeste adviezen stoppen bij “zet je back-up aan en verwijder lokaal”. Dat werkt, maar niet meteen volledig.
Gebruik je Google Foto’s op een Android-tablet, dan haal je via je profielfoto en “Ruimte vrijmaken op dit toestel” de lokale kopieën weg van alles wat al in de cloud staat. Volgens Google’s eigen uitleg over deze functie geldt echter: foto’s en video’s die minder dan 30 dagen oud zijn, kunnen nog op je toestel bewaard blijven, ook al zijn ze al veilig geback-upt. Zie je dus minder ruimte vrijkomen dan het aangekondigde aantal, dan is dat meestal de reden, geen bug.
Op een iPad geldt een vergelijkbaar principe via iCloud-foto’s: zet “Optimaliseer iPad-opslag” aan in Instellingen, je naam, iCloud, Foto’s, en recent gemaakte of bekeken foto’s blijven in volledige kwaliteit lokaal staan tot de tablet daadwerkelijk ruimte nodig heeft.
Er is nog een reden waarom verwijderen niet meteen ruimte oplevert, en die geldt los van iCloud. Volgens Apple’s eigen supportpagina over foto’s verwijderen gaat een gewiste foto of video eerst 30 dagen naar het album Recent verwijderd, en pas daarna wordt hij echt permanent gewist. Tot die tijd staat het bestand nog gewoon lokaal op je iPad. Verwijder je dus honderd foto’s om ruimte te maken, dan moet je ook dat album legen (open Foto’s, Verzamelingen, Recent verwijderd, en verwijder ze daar definitief) wil je de ruimte direct terugzien. Heb je op iPadOS 16.1 of nieuwer, dan herkent de Foto’s-app dubbele exemplaren automatisch via het album Duplicaten onder Hulpprogramma’s, met een knop om ze in een keer samen te voegen.
WhatsApp en andere chat-apps verstoppen hun eigen ruimtevreters
Een app die zelden in een opslagoverzicht opvalt maar in de praktijk flink kan wegen, is WhatsApp. Jarenlang verzamelde video’s, voice-memo’s en doorgestuurde afbeeldingen tellen gewoon mee als appdata, maar je ziet in het reguliere opslagscherm niet welk los bestand de boosdoener is.
WhatsApp heeft daar zelf een oplossing voor: ga naar de chatlijst, tik op de drie puntjes of je profielfoto, dan Instellingen, Opslag en data, Opslag beheren. Daar filtert de app automatisch op “Groter dan 5 MB”, zodat je in een paar tikken precies de grootste bestanden ziet en kunt verwijderen, per chat of in één keer. Dat werkt op zowel de iPad-app als een Android-tablet. Gebruik je WhatsApp op je tablet als gekoppeld apparaat, dan ruimt deze stap overigens alleen de kopie op dat apparaat op; voor de volledige uitleg over hoe dat koppelen precies werkt, zie het artikel over WhatsApp op je tablet.
Apps offloaden in plaats van verwijderen (alleen op iPad)
Een iPad kent een tussenweg die Android niet heeft: een app offloaden. Tik je in het opslagoverzicht op een app en kies je voor App offloaden, dan verwijdert dat de app zelf, maar documenten en data blijven bewaard. Open je de app later weer, dan installeert hij opnieuw en staat alles er nog.
Dat is iets anders dan de app verwijderen, waarbij de app en de bijbehorende data allebei weg zijn. Gebruik je een app weinig maar wil je de inhoud niet kwijt, bijvoorbeeld een notitie-app met jaren aan aantekeningen, dan is offloaden de veiligere keuze. Heb je eerder gekeken naar waarom je iPad trager aanvoelt, dan kwam deze route daar al voorbij als snelle eerste stap; hier ga je een stap verder met wanneer je ‘m wel en niet moet gebruiken.
Hoeveel opslag heeft een tablet eigenlijk nodig
Loop je steeds opnieuw tegen een volle tablet aan, dan is schoonmaken soms dweilen met de kraan open. Tablets worden in de regel verkocht vanaf 64 GB, met stappen naar 128 GB, 256 GB, 512 GB en bij de duurdere modellen 1 TB of 2 TB. Gebruik je de tablet vooral voor browsen, mail en een paar apps, dan is 64 of 128 GB meestal genoeg. Film je er veel mee in 4K, werk je met grote bestanden zoals tekenbestanden of muziekproductie, of installeer je zware games, dan loop je op 64 GB al binnen een jaar vast en is 256 GB of meer een realistischere ondergrens.
Heb je een Android-tablet met een kaartsleuf, dan kun je met een microSD-kaart je opslag uitbreiden; op een iPad is dat nooit mogelijk, daar zit je vast aan wat je bij aankoop kiest. Die instapcapaciteit is overigens niet altijd 64 GB geweest: de iPad (8e generatie) uit 2020 begon nog bij 32 GB, pas de iPad (9e generatie) uit 2021 verdubbelde dat naar 64 GB als nieuwe basis. Koop je een tablet die al wat ouder is, dan loop je dus sneller tegen een volle opslag aan dan bij een recent model met hetzelfde prijskaartje.
Wat je beter met rust laat
Niet alles wat ruimte inneemt, is een goed idee om weg te halen.
Wis de opslag van een app waarin je nog bent ingelogd niet zomaar. Op Android logt dat je direct uit, en niet elke app stuurt daarna moeiteloos een nieuwe inlogcode naar je toe, zeker niet als het gekoppelde e-mailadres ook alleen op die tablet staat ingelogd. Blijf ook uit de buurt van apps die beloven om in een tik je hele Systeemgegevens of Overig-categorie te wissen: zoals hierboven beschreven bestaat die categorie uit bestanden die iOS en Android zelf beheren, en een app die daar diep in grijpt, doet vaak niets nuttigs of juist iets ongewensts. Verwijder ook geen recent gemaakte foto’s op goed geluk als je nog twijfelt of de back-up al voltooid is; kijk eerst of de uploadstatus echt op “voltooid” staat.
En een factory reset is geen eerste stap. Het lost een vol-opslagprobleem op, maar je bent daarna alle apps en instellingen weer opnieuw aan het instellen voor iets dat met cache wissen en offloaden meestal al op te lossen is. Loopt je tablet daarnaast ook vast of hapert hij, dan is wat je kunt doen als je tablet vastloopt een betere eerste stap dan in paniek alles wissen.
Veelgestelde vragen
Wat kun je veilig verwijderen als de opslag van je tablet vol is?
Veilig verwijderen kun je altijd apps die je niet meer gebruikt, gedownloade bestanden die je niet meer nodig hebt, en de cache van losse apps via Instellingen. Op Android doe je dat per app met “Cache wissen”, op een iPad via “App offloaden” of door grote, zelden gebruikte apps gewoon te verwijderen. Foto’s en video’s die al zijn geback-upt naar Google Foto’s of iCloud kun je ook lokaal weghalen zonder ze kwijt te raken.
Wat is Systeemgegevens of Overig op een iPad en kun je dat verwijderen?
Systeemgegevens of Overig op een iPad is een verzamelcategorie van niet-verwijderbare technische bestanden: Siri-stemmen, lettertypen, woordenboeken, de Spotlight-index en caches die het systeem zelf beheert. Je kunt deze categorie niet rechtstreeks wissen, alleen indirect verkleinen door browsercaches te legen via Instellingen, Safari, en door grote apps te verwijderen en opnieuw te installeren.
Wat is het verschil tussen cache wissen en opslag wissen op Android?
Cache wissen verwijdert alleen tijdelijke bestanden van een app, zonder dat je inloggegevens of instellingen verdwijnen; de app kan daarna iets trager opstarten omdat hij zijn cache opnieuw opbouwt. Opslag wissen gaat veel verder en verwijdert alle app-data permanent, waardoor je meestal wordt uitgelogd en de app opnieuw moet worden ingesteld. Twijfel je, kies dan altijd voor cache wissen.
Wat betekent een app offloaden op een iPad?
Een app offloaden op een iPad verwijdert alleen de app zelf van je tablet, terwijl de documenten en data van die app bewaard blijven. Open je de app later opnieuw, dan installeert iPadOS hem automatisch terug en staat je inhoud, zoals notities of documenten, er weer precies zo als je hem achterliet. Dat maakt offloaden de veiligere keuze boven een app volledig verwijderen als je de inhoud niet kwijt wilt.
Waarom blijft Google Foto’s ruimte innemen na “Ruimte vrijmaken”?
Google Foto’s houdt foto’s en video’s die minder dan 30 dagen oud zijn soms nog lokaal op je tablet staan, ook al gebruik je de functie “Ruimte vrijmaken op dit toestel” en staan ze al veilig in de back-up. Dat is bewust beleid van Google, geen storing, en betekent dat je bij recent gemaakte foto’s minder opslagwinst ziet dan het aangekondigde aantal totdat die 30 dagen zijn verstreken.